نوشته های منیژه سارونه

صبح برای استخدام در شرکتی با خواهرم راهی آزمایشگاه شدم.با ورقه کار گزینی. برای تایید سلامتیم. باید به مهر دکتر آزمایشگاه مزین می شد.

آزمایشگاه راهرویی دراز داشت. با صندلی‌های چرمی. ته راهرو هالی مربع شکل. بسوی خانم منشی که پشت میزی نشسته بود، رفتیم. ورقه را تحویل دادم و هزینه را. مرا با ورقه ای دیگر به اتاقی راهنمایی کرد. در اتاقی کوچک ورقه را بدست مرد جوان سفید پوش دادم. وروی صندلی دسته دار روبرویش نشستم. 

نشستم روبروی تزریقات چی پیر ابله رو. دوازده ساله بودم. تب داشتم. برای پیدا کردن رگ دستم. پیرمرد دستم را گرفت. از بالا تا پایین دستم را مالش داد. مالش یا نوازش. چندش آور بود. رگ پیدا نمیشد. فریاد زدم مامان. 

به خود آمدم.  کنارم میزی بود پراز لوله های پرخون. مرد جوان سفید پوش دستم را گرفت. و به دنبال رگ آبی روی دستم ضربه زد. چشم دوخته بود به رگها‌.

_ چرا رگ نداری؟

_ این همه رگ؟

_ به درد بخور نیست. پاره میشه. دستت را مشت کن.

مشتم اندازه قلبم بود. قلبم چه کوچک بود. خوشبختانه با آخرین ضربه رگ به درد بخور پیدا شد. رگ آبی

تب داشتم. خودش دستم را مشت کرد. مورمورم شد. باز دستم را مالید. ملتمسانه باز گفتم:(( مامان))

شنید. گفت:(( اگه پیدا نمیشه. زحمت نکشین. میگم دکتر داروشو عوض کنه‌.))

عجله نکنین. خب رگ پیدا شد. نترس عموجون.

_ آشغال. 

_ چیزی گفتین؟

_ نه.

با بستن بندی کشی به دور بازو ومالش سطح پوست با پنبه الکلی، سوزن سرنگ را در رگ فرو برد. مثل زنبور نیش زد. صورتم جمع شد. مایع بدرنگی دوید توی سرنگ. قرمز بدرنگ. بند را باز کرد. گفت: مشتت را باز کن.

گل یا پوچ. باز کردم. خالی بود‌ . یواش یواش سرنگ پرخون خون شد. پنبه آغشته به الکل را روی دستم فشار دادم.

او شیشه کوچکی برداشت. زیادی کوچک. یاد شیشه زعفران مادرم افتادم. برچسب اسمم را رویش چسباندو به دستم داد. با ورقه. گفتم:(( نمیشه ببرم خونه. فردا میارم.))

_ نه آزمایش اعتیاده.

کیفم را با ورقه به خواهرم دادم. 

با شیشه وارد دستشویی شدم. بوی ضدعفونی کننده. بوی مرکوکرم. بوی ادرار. نفسم را بند آورد. همچنین ادرارم را...

روی کاسه توالت نشسته بودم، فکور. یک دست شیشه و یک دست روی دماغ. به مردک پیر ابله رو فحش میدادم. قرمساق. چه نکبتی بود. چرا از یادم نمیرود؟

با تقه ای به در از جا پریدم.

_ چیکار میکنی؟ از بوی عطر وگلاب مست شدی؟ 

صدای خواهرم بود. شورت وشلوار را بالا کشیدم و شیشه را روی لبه دستشویی گذاشتم. دستم را شستم. دررا نیمه باز کردم و با ناراحتی گفتم:(( ندارم.)) خواهرم چشمکی زد. پریدم بیرون‌. او رفت توی بو. برگشت با شیشه پر. در سوت ثانیه.

در راهرو شیشه را روی میزی که پر از شیشه های زرد کمرنگ و پررنگ بود، گذاشت.

بیرون هوای تازه سرحال شدیم. به خاطر شاهکارمان  تا خانه خندیدیم.  دکتر آزمایشگاه شاید یک آدم استثنایی را کشف میکرد.

.شوق افرینم 

ایکاش می‌دانستم اکنون

یاد که را در سینه داری؟

آیا دگر درخاطرت یادی زمن هست

آیا بخاطر آوری اینرا که روزی

بامن زمهروعشق جاویدت سخن بود؟ 

آیا درین شبهاکه من با خاطراتت

این دیدگانم سربه سر اشک است و ماتم

در دل غمت هست؟ 

می‌گویی آیا مرد یا هست؟

آه ای تمام هستی من

امشب که قلب بی امیدم

بر سینه ام سر می فشارد

امشب که در این هاله های اشک سردم

می‌رقصد آن چشمان تو،

آن خنده هایت،

امشب که ذرات وجودم با خیالت

در زاری ودر اشک و اهند 

من ارزودارم بمیرم

آه آرزو دارم که دیگر

دور و جدا از زندگانی

در زیر سنگی جایگیرم 

اما، تو ای تنهاامیدم

ایکاش می‌دانستم انروز،

روزی که من در زیر خاکم

در خاطرت نقش غمی هست؟

آیا برایم قطره اشکی میفشانی؟

آیا برای بی وفایی های خود می‌گویی افسوس؟

می‌گویی آیا کاش اکنون زنده میشد؟

می‌گویی ایا؟.............................آه افسوس

من از صبح با باری نه ماهه. بار شیشه. مادر بزرگم میگفت. روی تخت هستم‌. زا . زایش. زاییدن. واژه هایی همراه با فشار وزوروترس همراهیم  می کند. 

      زایشگاه سالنی بزرگ با دیوارهای سفید مات که از نیمه با سنگهای خاکستری پوشیده شده . احاطه ام کرده. شبانگاه است. چراغهای نئون بزرگ سقف، رنگ زرد و سفید به رویمان می پاشد. روی تخت با ملافه سفید پیچیده درخود ، دراز کشیده ام.

      زنی بی امیدباشکم ورم کرده ، روی تخت کناری . هذیان گو . خط اشک را از صورتش می‌زداید. خطی که بی وقفه ظاهر می شود. و لکه ای بر بالش برجای می‌گذارد. تخت های دیگر خالیست . اینجا تنها خلوتگاه من و اوست. گاه وبیگاه با ناله های زن سکوت ترک بر میدارد‌. از خدا طفلش  را سالم طلب می‌کند. هرچند می‌داند. فرشته ی مرگ اورابه منزلگاه ابدی رهسپار کرده. شاید بند ناف ناگاه ...طناب دار گشته.

         امشب اینجا غم لنگر انداخته. غم زن‌ . به اندازه کوه‌. شکنجه ام می دهد. هوا سنگین است. هیچ پنجره ای نیست. حتمن بیرون زمستان سرمای سفیدش را ، راه می‌برد. فشار دیوارها عذاب آور است. بر خواب چنگ میزنم.

          شب، دیرگاه رفت. سحر، با حجم سفید پرستارهای بی اعتنا وخونسرد آمد. آرایش زده. فرشتگان سفید پوش اورا باخودبردند. تاکودکش را به آرامشگاه بسپارند. گریان به من گفت: (( برایم دعا کن.)) ناامیدانه نگاهش کردم. 

          پرستاری تکیه گاهم شد تا بنشینم ودر گوشم نجوا کرد. 

_ نترس. پیش می آید. تو امروز کودکت را می‌بینی.

آنگاه گوشی پزشکی را روی شکمم گذاشت وگوش دادوگوش داد ....

ناگاه فریاد زد:((صدای قلب جنین را...ندارم. دکتر را خبر کنین. زود باشین. عجله کنین.

در ردیف بانک‌های دژمانند خیابان اصلی شهر ما، کف پیاده رو طویل، گوشه‌ای. زنی سیه چرده وغمگین پوشیده درچادری سیاه با طفلی همیشه خواب در آغوش ، دستش به سوی عابران دراز است. دختر بچه ای خجالتی روی پله های بانک بساط کوچک جوراب پهن کرده. پیرزنی چاق روی صندلی کنار عابر بانک نشسته وبرای هر رهگذری با صدایی گرفته دعا می‌خواند. مردی سپید موی افلیج نشیمنگاه روی سنگفرش می‌کشد.......و...... آنجا دفتر نماینده مجلس شهرمان هم هست. خانه ای که بعد از اعتراضات نود وهشت باز سازی وبصورت قلعه ای درآمد.شاید اوهم شاهد افزایش روز افزون این آدم‌هاست. ولی شاید در مجلس برای طرح کودک همسری ومحدودکردن اینترنت و فرزند آوری هیاهو براه انداخته. تازگی مردی جوان به این خیل محتاجان اضافه شده. او قدی بلند وهیکلی درشت با شانه های پهن و صورتی گوشتالود وشکمی برآمده دارد. کاپشن خاکی رنگ بر تن وکلاه سیاه پشمی موهایش را می‌پوشاند. عینکی ذره بینی به چشم و ساعت مچی بزرگ بدست دارد.ان طرف خیابان فقط روزهای آفتابی در حد سه ساعت روی اولین نیمکت توی پیاده روکه پشتش پارک کوچکی است. راحت با ماسک بر صورت نشسته و ترازویی درست روبروی پاهایش روی کف پیاده رو خودنمایی می‌کند. وقتی از کنارش عبور میکنم عدد ده هزار تومان چسبیده روی ترازو را می‌بینم. وگوشهایم صدای موزیک از رادیویی نامرئی را می‌شنود. دوچرخه اش را هم با زنجیری اسیر نیمکت کرده. داخل سبد دوچرخه، کیسه چروکیده برنج هندی در انتظار ترازوست. 

من ندیدم کسی سنگینی خودرا یا بقول حسین پناهی سیری خودرا با ترازوی او وزن کند . حس دلسوزی کسی را هم قلقلک نمی‌دهد، تا اسکناسی حاتم بخشی کند. چندروز است . نیمکتش خالی است. از باغبان پیر باغ که شیلنگ به دست میان درختان راه می‌رفت،  پرسیدم.

_ همین الان رفت. کاری باهاش دارین.

_ فکر کردم درآمدی نداره. برای تمیزکاری جلوی ساختمان...

پرید میان حرفم_ باباش شرکت نفتیه. برای سرگرمی میاد .اینجام روزی پونزده تومن روداره.

_ برای سرگرمی؟

_ بله خانم . تنبله. فکر کردیم بپای مردمه ولی مال این حرفا نیست.اگه میخواین من میام کمکتون. 

_ دستت درد نکنه . بهت خبر میدم.

عجب. همه یک پا خبرنگار شدیم.

هفت ساله که بودم ،

    می توانستم یک خیابان طولانی را طی کنم تنها

هفت ساله که بودم،

  می توانستم ازروی پلی لرزان به آهنگ رود گوش کنم 

هفت ساله که بودم،

  می توانستم قاصدک ارزوهارا به آسمان فوت کنم

هفت ساله که بودم

  می توانستم به تک تک درختها سلام کنم

هفت ساله که بودم،

  می توانستم با پرتاب قلوه سنگی آب را مواج کنم

  می توانستم باموشکی کاغذی به ماه سفر کنم

  می توانستم درآغوش مادرم خودرا گم کنم

  می‌توانستم قایقم را در آب غرق کنم

  می توانستم سوار تاب با درخت ونور تیله بازی کنم

اکنون در مرز هفتاد سالگی به دخترک هفت ساله ای می اندیشم که همچنان با من است

یک شب پاییز ، فکر کنم اولین پاییزی بودکه بدون تو به تماشایش نشستم.کنار شومینه که آتش رقصان آن گرمای مطبوعی داشت دراز کشیده بودم واواز بنان مسحورم کرده بود. ای الهه ی ناز..

ناگهان چشمم به زیر رادیاتور شوفاژ افتاد. روی پارکت برق میزد. آب بود یا سراب؟

باید مطمئن میشدم. با سختی از جا بلند شدم و به طرفش رفتم. ای داد بیداد. رادیاتور آب میدادو پارکت حسابی خیس شده بود. حوله ای وکاسه ای آوردم باید پیچ لعنتی را سفت می کردم. 

آچار فرانسه من، خوب شد که جعبه ابزارت برایم به یادگار مانده. به سراغش رفتم. انواع آچار وانبردستیومیخ وچکش وسیخ چند وقت پیش هم درهای قابلمه ها باصدا شده بودند. با پیچ گوشتی بیصدایشان کردم.

از میانشان آچار فرانسه را انتخاب کردم. ولی کار با آنرا بلد نبودم . از اینکه دست و پا چلفتی بودم ، از خودم بدم آمد. تصمیم گرفتم به سراغ یکی از همسایه ها بروم ولی ساعت دوازده شب را نشان می‌داد. با اینحال تا راه پله ها رفتم ولی پشیمان شدم‌ برگشتم. نمیدانی چقدر هوا سرد بود. یخ کردم.

به خودم گفتم: (( نباید در شطرنج زندگی مات شوی. سربازهارا به جلو ران.))

پس آچار فرانسه را به دست گرفتم . انگار کلاشینکف..عجب سنگین بود. پیش بسوی پیچ بازیگوش. باهرجان کندنی بود پیچ راتوی اچارفرانسه گیر انداختم، بعد به طرف چپ پیچیدم.هورا. پیچ سفت واب قطع شد.

با مدادی سیاه روی دیوار فلش کشیدم تا به چپ چپ یادم نرود . پارکترا خشک کردم. 

هنوز بنان می‌خواند. همچنان خسته. چقدر گفت :(( با دل من بساز.)) یادت باشد توهم با دل من نساختی . آچار فرانسه را داخل جعبه گذاشتم‌ .کیسه ای چشمم را گرفت. می‌دانی چه بود؟ دومینو. اسباب بازی بچه ها. چرا از اینجا سر در آورده؟ باید این جعبه را هم یک روز پاکسازی کنم. 

سایه سرم. من بدون تو مستقل شدم‌.  کارهای تعمیری ریز ودرشت خانه را به تنهایی انجام میدهم. خودم به خودم مفتخرم . بگذار یک موز بخورم. قندم افتاد . نخند.

خوب حالا تو بگو. آن بالا بالاها چه خبر؟

تازه یک پیکان گوجه ای خریده بودیم. آنقدر خوشحال بودم که نمیتوانموصفش کنم. انگار بنز خریده بودیم. بالاخره از دست ژیان راحت شده بودم . ژیان با آن دنده اش . قیژ بزن تو. قوژبزن بیرون. و پر پروازش. پایت را که میگذاشتی روی گاز، از سبکی پرواز میکرد. بعضی وقتها هم تلو تلو می‌خورد. حالا یک پیکان داشتیم. نو. صفر. وای رنگش . ابهتی داشت برای خودش.

    اما خوشحالیم دیری نپایید. یک روز عصر شوهرم از یک جلسه خانوادگی آمد. خوشحال امد‌ سرحال آمد. با دمش گردو می شکست. روی پا بند نبود. بوی دردسر می آمد. 

_ منیژه میخوام گاو بخرم. 

توی دلم گفتم دانشگاه بسته شده گاو میخواد تربیت کنه. خدایا باز تصمیمات پا منقلی گرفته.

_مبارکه، باکی؟

_ با برادرام. با این انقلاب فرهنگی همه شون بیکارن. باهم کمک می کنیم. حالا میخوام برم با بابام هم حرف بزنم. و مطمئن گفت: موافقتشو میگیرم.

کمی راحت شدم . خوب پس حاج آقا هنوز نمی دانند . به این راحتی نمیشد حاج آقا را راضی کرد. ولی متاسفانه حاج آقا هم راضی شد. شاید به این خاطر که از تنهایی در می امد‌ او سالها بود توی یک مزرعه ی بزرگ تنها زندگی می‌کرد. شاید اورا هم پای منقل نشاندند.  

گفتم : 

_ پولشو از کجا میاری؟ مگه گاو ارزونه؟ 

_ ماشینو میفروشم.

_ چی..پیکان...سرم به دوران افتاد.

_ ببین خیلی منفعت داره . بعدن یه ماشین بهتر میخرم. اصلن ماشین خارجی برات میخرم. 

_ منکه از کشاورزی و گاوداري سررشته ندارم. تو از بچگی تو این کارا بودی. خودت میدونی. ولی از یه جایی وام بگیر. قرض کنین. ماشینو نفروش.

_ تو اگه راضی نباشی ، نمی‌فروشم 

ناکس . هندوانه زیر بغلم می‌گذاشت. از پدرم پرسیدم. گفت: به گاوداري وارده. بعدن میگه تو نذاشتی میلیاردر بشم. بذار بفروشه.

 گفتم : جهنم. بفروش.

چندروز بعد . شوهرم گفت: بالاخره گاوهاروخریدیم.

باعقل  ناقصم  گفتم : چرا گوساله نخریدی؟ گاو شیرده خریدی؟

_ نه گاو نر . باید چاق بشن تا بفروشیم.

_ چرا گوساله نخریدین؟

_ نبود . اینام خوبه.

چند وقت بعد منهم یک روز با او رفتم به مزرعه. گاوها اینجا و آنجا یا میچریدند یا نشسته نشخوار می‌کردند. توی عالم خودشان بودند.تمام مزرعه شده بود سبز. یونجه زار. 

   برادرهای شوهرم . بیچاره ها پلاسیده و خسته . با صورتی آفتاب سوخته. با دستهای پینه بسته. همگی کچل شده بودند. از بس توی آفتاب یونجه چیده بودند . آخر گاو مثل گاو فقط می‌خورد. با دیدن من لبخند زدند . دلم برایشان کباب شد. برادر شوهر دانشجوی. برادر شوهر جامعه شناس. برادر شوهر زمین شناس. برادر شوهر شیمیست.  وخود شوهرم در گیر گاوهای شکمو و پیر(از پوست آویزان گردنشان فهمیدم)شده بودند. گاوهایی که هر چه میخوردند، فربه نمی‌شدند. قابل پسند قصاب باشی نبودند. 

شوهرم سرش کلاه رفته بود. آنهم چه کلاه گشادی . هر چند که فکر می‌کرد عقل کل است. 

یک روز عصر شوهرم با عجله ونگران آمد. 

_ چی شده؟

_ گاوها مریض شدن. باید دامپزشک ببرم. 

رفت. آخر شب خسته و هلاک آمد. بوی پهن میداد. 

_ دامپزشک گفت: زبونشون افت زده. نمیدونی چقدر نمک ریختیم جلوشون. کیسه کیسه. بی زبونها داشتن نمک میخوردن که من اومدم.

_ حالا لطفن بپر تو حموم. خونه رو بو ورداشت.

نمیدانم چه مدتی گاودار بودیم. بالاخره ترسیدند. با ضرر همه گاوها راهی سلاخ خانه شدند . میلیاردر که نشدیم . هیچ. باز ژیان زرد درب و داغان را تحویل گرفتیم. به خشکی شانس. ولی از بوی پهن راحت شدم. ولی موی برادر شوهر ها به سرشان بر نگشت.

بگذار بگویم

بگذار بگویم که درین وادی محنت

هرروز نگاهم تهی و خیره به در بود

هرروز ازین عمر سیاهی که تبه شد

چشمم به ره تیره ی آن راه سیه بود

پنداشته بودم که رسد عاقبت از راه

آن کس که جوانهای دگر اهل ریا نیست

آنکس که دگر یافتمش در دل پاکش 

جز روشنی وپاکی و ایمان و صفا نیست

افسوس که هرروز غم آلوده وتنها

دررهگذر شوم زمان خسته نشستم

با دیدن هر سایه دلم در طپش افتاد

فریاد زدم: اوست؛

                       کنون می‌رسد از راه

دریغا....

                       عمری سپری گشت و نیامد کسی از راه...

آنروز ترا دیدم و پنداشتم اویی،

                        فریاد زدم یافتمش، اوست

                    این اوست که عمری نگهم خیره به راه‌شیری گشت

                    این اوست

                   اما ، تو نبودی

میخواستم او ظلمت غم‌های سیه را،

با مهروصفایش زدم باز بگیرد

میخواستم او اید و این سردی اندوه

دیگر به دل غمزده ام جای نگیرد

آن کس تو نبودی ...

وکنون دگرم خیره به ره نیست نگاهی،

دیگر به دلم شعله امید فسرده ست

دانم که درین ظلمت شبهای سیاهم

جز تاری و خاموشی و اندوه نماندست

جنگ یعنی، غرق شدن در دریای بی‌عدالتی‌ها.

جنگ یعنی، چشم به راه عزیزان ماندن تا ابد.

جنگ یعنی، نکبت دیکتاتورهای خودشیفته.

جنگ یعنی، تجربه تلخ آوارگی وبی پناهی.

جنگ یعنی، مرگ ناخواسته برایت رقم زدن.

جنگ یعنی، زورگویی قدرت‌های خودکامه.

جنگ یعنی، شاشیدن به زندگی دیگران.

جنگ یعنی، دعوای جهانخواران سر لحاف ملانصرالدین.

جنگ یعنی، تست انواع اسلحه ها روی آدمها.

جنگ یعنی، جدایی آدمها از وابستگی هایشان.

جنگ یعنی، پیروزی سیاهی بر سپیدی.

جنگ یعنی، اشک کودکان و ناله ی مادران.

جنگ یعنی، نسل کشی آدمها به دست خودی.

جنگ یعنی، پس خدا کجایی؟